Do czego służą nam mechanizmy obronne?



Mechanizmy obronne najprościej rzecz ujmując, pozwalają nam utrzymać różne treści emocjonalne, lękowe, z którymi nie dajemy sobie rady w naszej nieświadomości. Działają także poprzez zamienianie treści, po to, aby były bardziej „strawne”, nie przynosiły bólu, cierpienia, lęku, gdyż wydaje nam się, że nasza świadomość nie dałaby rady ich „unieść”.

Pojęcie mechanizmów obronnych wprowadził twórca psychoanalizy Zygmunt Freud. Mechanizmy obronne są metodą na poradzenia sobie z wewnętrznymi konfliktami w celu ochrony osobowości (ego), zmniejszenia lęku, frustracji i poczucia winy.

Mechanizmy obronne pojawiają się adekwatnie do etapu rozwoju, czyli od najbardziej niedojrzałych (charakter nieadaptacyjny) do mechanizmów obronnych bardzo dojrzałych, które mają charakter adaptacyjny, bardziej elastyczny, co wiąże się ze znacznie mniejszym zniekształcaniem rzeczywistości tej wewnętrznej i zewnętrznej.

Poniżej prezentuję zestawienie mechanizmów obronnych wg Kokosza A. i Drozdowskiego P.

I. Narcystyczne mechanizmy obronne:


zaprzeczenie

zniekształcenie

prymitywna idealizacja

projekcja (psychotyczna)

projekcja identyfikacyjna

rozszczepienie (spliting)


II. Niedojrzałe mechanizmy obronne


acting out

blokowanie

hipochondryzacja

introjekcja

pasywno-agresywne zachowania

projekcja (niepsychotyczna)

regresja

schizoidalne fantazje

somatyzacja


III. Neurotyczne mechanizmy obronne


kontrolowanie

przemieszczenie

dysocjacja

eksternalizacja

zahamowanie

intelektualizacja

izolowanie

racjonalizacja

reakcja upozorowana (forma reaktywna)

wyparcie (represja):

- pierwotne

- wtórne

seksualizacja

odczynianie


IV. Dojrzałe mechanizmy obronne


altruizm

antycypacja

ascetyzm

humor

sublimacja

tłumienie (supresja)


Znaczenie niektórych mechanizmów obronnych:


Zaprzeczenie – spostrzeganie zewnętrznej rzeczywistości w sposób, który pozwala uniknąć uświadomienia sobie jej bolesnych aspektów.


Projekcja identyfikacyjna – przypisywanie innej osobie nieakceptowanych własnych przeżyć, jednocześnie przeżywanie ich, jako reakcje na przeżycia odbiorcy projekcji. Zachowanie osoby projektującej wywiera na odbiorcę presję przeżywani siebie i zachowywani się z godnie z projekcyjną fantazją.


Rozszczepienie – niemożność utrzymania obrazu złego i dobrego jednocześnie. Jest tylko dobry, albo tylko zły obraz obiektu. Nie ma pamięci, ze przed chwilą dany obiekt był np. dobry.


Acting out – kłopot dotyczy kontroli impulsów. Służy, aby uniknąć pewnych rzeczy i ich nie czuć.


Blokowanie – wstrzymywanie bez świadomości impulsów, uczuć, myśli wyrażające się napięciem.


Introjekcja – jest odwrotnością projekcji, np., jeśli ktoś ma coś fajnego, przyjemnego osoba ta przypisuje sobie.


Pasywno-agresywne zachowana – agresja w stosunku do obiektu jest wyrażana nie wprost i nieefektywnie poprzez bierność lub masochizm.


Projekcja (niepsychotyczna) – przypisywanie innym niechcianych i nieakceptowanych impulsów, uczuć, zachowań.


Kontrolowanie – nadmierne dążenie do panowania nad wydarzeniami i obiektami w środowisku, aby zminimalizować lęk i doraźnie rozwiązać wewnętrzny konflikt.


Dysocjacja – czasowe zmodyfikowanie tożsamości, doznań w celu uniknięcia zmartwienia.


Intelektualizacja – kontrolowanie uczuć i impulsów przez myślenie o nich w miejsce przeżywaniach ich.


Racjonalizacja – szukanie uzasadnienia swoich reakcji, postaw; pozwala nie brać odpowiedzialności.


Wyparcie – usuwanie trudnych, niechcianych treści lub uczuć i utrzymywanie ich poza świadomością.


Altruizm – zastępcze, ale konstruktywne zaspokajanie swoich potrzeb


Antycypacja – realistyczne przewidywanie przyszłych zdarzeń, konsekwencji


Sublimacja – zaspokajanie impulsów, których cel jest utrzymany, ale sposób lub obiekt jest zmieniony na społecznie uznawany.


Tłumienie – świadome wysiłki do powstrzymywania się od impulsów, konfliktów.


Izabela Aurelia Makowska

Artykuł powstał na podstawie notatek własnych oraz materiału z publikacji Kokosza A., Drozdowski P. (red.).: Wprowadzenie do psychoterapii

27 wyświetlenia0 komentarz

             Gabinet

     ul. Nowowiejskiego 1/306 (II piętro)

    10-162 Olsztyn (CH INKA)

    DOBRY PORT Izabela Makowska
    Worliny 9a, 14-105 Łukta

    NIP 741-180-18-86

    REGON 280344521

    +48 609 185 843

    © 2021 by Izabela Makowska